Impressie bijeenkomst 'De school is van ons'

‘Hoe krijgen we leerlingen en studenten weer op het puntje van hun stoel?’ Zelden wordt het aan hen zelf gevraagd. Hoe zouden leerlingen zelf het onderwijs willen inrichten? Met deze uitdagende vragen gingen leerlingen, studenten en docenten van VO tot en met HBO met elkaar in gesprek op vrijdag 16 maart bij de KNVB Campus in Zeist. De bijeenkomst ‘De school is van ons’ werd georganiseerd door De Vooruitdenkerij samen met het netwerk Leraren met Lef en de Stichting Platforms VMBO. Een impressie.

'Stop mij niet vol met theorie, maar help mij te zijn wie ik ben'

Een aantal enthousiaste docenten die zich door de uitnodiging uitgedaagd voelden, interviewde leerlingen/studenten. Dat leverde inspirerende en interessante uitkomsten op. 

 

Zie me, luister naar me en respecteer me zoals ik ben

Leerlingen merken meteen wanneer er oprechte interesse is in hun verhaal. Ze waarderen persoonlijke aandacht en zouden graag door elke docent echt gezien worden. ''Er gebeurt zo veel in mijn leven en ik moet over zoveel dingen nadenken. Het is soms gewoon fijn dat je docent daar echt naar luistert. En nee, veel verhalen hebben niks met school te maken, maar met het leven. Het zou fijn zijn als er meer tijd is om daarover te praten; levenslessen!'' Het aansluiten bij de belevingswereld van de leerlingen en oprecht interesse hebben in die leefwereld, is van groot belang om effectief te doceren volgenst de onderwijsraad (2011). 

Help me te ontdekken wie ik ben en wat ik kan

Op veel scholen is er aandacht voor loopbaanoriëntatie. Dat is uitstekend, maar leerlingen geven aan niks te hebben aan LOB-gesprekken waar het alleen om de studieresultaten gaat (‘Hoe gaat het met de cijfers?’) of de keuze voor een vervolgopleiding (‘Weet je al wat het gaat worden?’). Ze willen praten over hun talenten en hun toekomstmogelijkheden. Niet alleen met de mentor of decaan, maar vooral ook met de docenten en medeleerlingen. ''Zij kennen me natuurlijk beter, want hen zie ik veel vaker!''

Laat me kennismaken met de wereld

Hoe kan ik kiezen wat ik later wil worden als ik niet weet wat er te kiezen valt? Leerlingen van vmbo tot en met gymnasium zijn het erover eens: van ervaringen leer je het allermeest. Ze willen verschillende soorten werk doen (praktijkgericht leren), kennismaken met beroepsbeoefenaars en zien hoe het er in bedrijven aan toe gaat. Als activiteiten op school worden genoemd: een toekomstuur per week invoeren, een carrièreweek organiseren, speeddaten met beroepsbeoefenaars en bedrijfsbezoeken. Ook ouders zouden daarbij ingeschakeld kunnen worden. Een hartenkreet van een leerling: ''Stop alsjeblieft met alleen maar leren uit ‘dikke’ boeken. Ik wil ook gewoon wel eens wat doen, erop uit, dingen bekijken, met mijn handen werken!'' In het hele onderwijs is die roep om een meer praktische benadering terug te vinden, zelfs bij universiteiten.

Laat me kiezen als dat kan

Leerlingen hechten zich aan de vrijheid om te kiezen. Ze vragen duidelijk om meer maatwerk. Ze begrijpen dat sommige dingen moeten gebeuren, maar vinden ook dat ze ook moeten kunnen kiezen wanneer mogelijk. Kiezen welke vakken je wilt volgen, op welk niveau je dat doet en op welke manier. Uren op het rooster die je zelf mag invullen of een flexrooster behoren volgens de leerlingen tot de mogelijkheden. ''Waarom moet ik alle uren economie volgen terwijl ik daar goed in ben en kan ik in plaats daarvan niet een uur extra wiskunde volgen waar ik slecht in ben?'' Maar ook wat lesstof zou je meer maatwerk kunnen invoeren. Zo wordt geopperd om lesstof niet alleen schriftelijk, maar ook digitaal aan te bieden.

Breng meer variatie aan in de les

Soms duren dingen gewoon te lang waardoor je afhaakt. Er is behoefte aan variatie. Uitleg en dan zelf aan het werk. Kies na 25 minuten voor een andere werkvorm, laat leerlingen even op hun telefoon kijken, vertel een persoonlijk verhaal, geef een levensles, zorg voor humor. Daarna kun je dan weer hard en geconcentreerd verder werken. Een goede sfeer is heel belangrijk en dat is niet alleen maar lol, want ‘als het moet, moeten docenten ook optreden en dat gebeurt niet altijd’. Ook dat draagt bij aan een goede sfeer.

De wensen van leerlingen op een rij

  • Help mij te worden wie ik ben!
  • Stop mij niet vol theorie laat me dingen doen en zelf ontdekken.
  • Vakken die als ‘nuttig’ worden gezien scoren hoger dan vakken als geschiedenis, tekenen en handvaardigheid waar het nut niet altijd direct van wordt onderkend.
  • Ik wil oprechte aandacht krijgen van een docent.
  • Niet alleen respect voor de docent, maar ook andersom voor de leerling.
  • Ik wil naar buiten, naar de wereld kijken.
  • We willen niet alleen luisteren, maar ook een gesprek.
  • Docenten moeten meer variatie in de lesstof aanbrengen, anders wordt het saai.
  • We willen graag een flexibel rooster. Ben je goed in economie en slecht in wiskunde, dan moet je van het een minder uren en het ander meer uren kunnen volgen. We willen dat het onderwijs voor meer maatwerk zorgt.
  • Het zou goed zijn als we later ons profiel kunnen kiezen.
  • We willen meer aandacht voor loopbaanoriëntatie en gesprekken hierover met elkaar. De invoering van een carrièreweek of toekomstuur werden genoemd. Ook de inschakeling van ouders die over hun beroep vertellen werd geopperd.
  • Laat docenten bij elkaar in de klas een les mee volgen en elkaar tips geven. Zo leren de minder goede van de goede docenten.
  • Laat nieuwe docenten een proefperiode lesgeven en betrek leerlingen bij de beoordeling.
  • Stel eventueel een externe coach aan voor docenten.
  • We hebben bij voorkeur jongere docenten. Geef oudere leraren bijscholing over wat er leeft onder jongeren.
  • Voor sommige docenten geldt ook dat ze wat strenger moeten zijn en meer structuur moeten bieden.
  • Maak van de school geen toetsfabriek.
  • Geef betere feedback na een toets. Zorg voor goede bespreking.
  • Aanbieden van keuzemogelijkheden in leerstof; bijv. zowel digitaal als schriftelijk.
  • Meer aandacht voor ICT-vaardigheden.
  • Meer aandacht voor ‘home-education’ levenslessen zoals financiële administratie bijhouden, huis huren of kopen, belastingpapieren invullen etc.
  • Zorg voor betere stages en stagebegeleiding vanuit de onderwijsinstelling.