FAQ - PTA en schoolexamen

 

1. Aan welke wettelijke eisen moet het PTA voldoen? Gelden deze eisen voor alle niveaus in het voortgezet onderwijs?

De wettelijke eisen zijn geregeld in het Eindexamenbesluit VO. Zie:  Regeling van het eindexamen, artikel 31 Examenreglement en programma van toetsing en afsluiting, lid 2 . Deze eisen gelden voor alle niveaus in het voortgezet onderwijs. Zie verder voor ‘wat moet en wat mag’ de brochure.

 

2. Gelden voor de beroepsgerichte vakken andere eisen voor het PTA dan voor de AVO-vakken en is er een verplicht format?

De eisen die aan de PTA’s worden gesteld zijn universeel. Er is geen verplicht format. De school kan zelf het format kiezen. Wel moeten in het format alle verplichte onderdelen zijn opgenomen. 

 

3. Mag je de verantwoording van de schoolexamens voor het profieldeel en voor de beroepsgerichte keuzevakken in één PTA opnemen?

Dat is toegestaan en passend bij een integratie van profiel en keuzevak. Meer voor de hand ligt het om twee PTA’s te maken. Eén voor het schoolexamen van het profieldeel en één voor de schoolexamens van de beroepsgerichte keuzevakken. 

 

4. Moeten handelingsopdrachten in het PTA worden opgenomen?

Handelingsopdrachten worden in principe niet met een cijfer afgesloten en hoeven dus niet in het PTA te worden opgenomen.

 

5. Moet ik voor de verschillende leerwegen verschillende PTA’s maken?

Ja dat moet, maar de PTA’s zullen inhoudelijk niet veel te verschillen omdat de deeltaken en eindtermen van de beroepsgerichte keuzevakken vaak weinig of niet tussen de leerwegen verschillen. Let er echter wel op dat er én in het onderwijs én in de toetsing voldoende differentiatie wordt aangebracht.

 

6. Mag je in het PTA verwijzen naar de inhoud van de methode die wordt gebruikt?

Dat mag. Het moet dan gaan over de wijze waarop de inhoud van de methode (als uitwerking van de eindtermen) in het schoolexamen wordt getoetst.

 

7. Moeten de eindtermen in het PTA volledig zijn omschreven?

Uit de omschrijving van de eindtermen in het PTA moet blijken welke deeltaken een leerling moet beheersen om het schoolexamen met succes te kunnen afronden. Dat hoeft echter niet te betekenen dat de eindtermen volledig zijn overgenomen uit het examenprogramma maar het alleen vermelden van de codes uit het examenprogramma is onvoldoende.

 

8. Moeten alle deeltaken en eindtermen van de beroepsgerichte programma’s opgenomen worden in het PTA?

Voor de beroepsgerichte keuzevakken geldt: Ja, u moet alle deeltaken opnemen in het PTA, maar u hoeft niet alle eindtermen van een deeltaak expliciet te toetsen. Indien u afzonderlijke eindtermen expliciet toetst moet u deze opnemen in het PTA. Voor het profielvak geldt: de profielmodules worden getoetst in het CE en mogelijk ook in het schoolexamen. Hierdoor is het niet nodig alle deeltaken en onderliggende eindtermen in het PTA op te nemen, maar maakt u een gerichte keuze wat u in het schoolexamen terug laat komen (naast het cspe). Uitgangspunt voor zowel het SE over het profiel als de beroepsgerichte keuzevakken is: alles wat u gaat toetsen in het SE, staat verantwoord in het PTA. Een leerling moet niet voor verrassingen komen te staan. Alle deeltaken (en onderliggende eindtermen) moet u wél aanbieden in uw onderwijsprogramma. U mag geen delen van een beroepsgericht keuzevak of profielvak overslaan.

 

9. Moeten de profielmodules ook in het PTA worden verantwoord?

Alleen als de profielmodules in het schoolexamen worden getoetst.

 

10. Moeten de kerndelen van de examenprogramma’s ook worden opgenomen in het PTA?

Kerndeel A en B kun je opnemen bij de toetsing van de beroepsgerichte keuzevakken en het profielvak. In het PTA benoem je dan de eindtermen uit de kern die je beoordeelt in het SE over dit keuzevak/profielvak. Dit kan door toevoeging van een algemene regel aan het PTA bv. ‘Bij de toetsing van dit keuzevak worden de volgende eindtermen meegewogen in de beoordeling: …..’  Je kunt ook expliciet bij een toets aangeven welke eindtermen uit kerndeel A en B beoordeeld worden (bijvoorbeeld. ‘plannen en organiseren’ uit kerndeel A4). LOB (kerndeel C) moet expliciet verantwoord worden in een PTA. Of geïntegreerd binnen het PTA van profiel- en/of beroepsgerichte keuzevakken óf in een apart PTA (zie ook onder kopje ‘LOB’) 

 

11. Moet je een tweejarig PTA maken? Of mag het ook per jaar? En moet voor alle afdelingen en vakken dezelfde periode worden aangehouden?

Je mag zowel een PTA voor 2 jaar als voor 1 jaar maken. De periode waarin geëxamineerd wordt kan per afdeling/vak bepaald worden.

 

12. Hoe worden de toetsen die in het PTA zijn verantwoord becijferd? Moet dat in het PTA worden opgenomen? 

Dat bepaalt de school zelf. In een algemene tekst bij het PTA wordt aangegeven hoe cijfers worden gemiddeld tot een eindcijfer en hoe en wanneer afrondingen worden toegepast.

 

13. Voor 1 oktober moet het vastgestelde PTA bij de inspectie zijn ingeleverd. Gaat het hierbij om het PTA van de beroepsgerichte keuzevakken, de profielvakken of om het PTA van de leerling?

Het gaat om het PTA van de beroepsgerichte keuzevakken en de profielvakken die je gaat afsluiten. Je maakt voor de inspectie en voor de leerlingen één PTA. Voor de beroepsgerichte keuzevakken en voor het profielvak maak je aparte PTA’s. Deze PTA’s mogen voor de leerlingen waarvoor ze gelden gedurende dat schooljaar niet worden aangepast.  

 

14. Een leerling wil van leerjaar drie basis opstromen naar leerjaar 4 kader. Hoe moet ik de cijfers van die leerling omrekenen?

De leerling moet aan alle eisen uit het PTA KB voldoen. Dit kan door:

  • in leerjaar 3 met gedifferentieerde toetsen te werken zodat de leerling cijfers op twee niveaus krijgt.
  • Aan het einde van leerjaar 3 de leerling alsnog de toetsen (of onderdelen ervan) op KB-niveau te laten maken.

 

15. Moeten er periodes genoemd worden in het PTA? Zo ja, wat te doen als de toetsen niet binnen de afgesproken periode kunnen worden afgenomen?  

In het PTA moet de periode worden vermeld. Het PTA heeft betrekking op de periode waarin leerlingen schoolexamen doen. Deze periode kan twee schooljaren omvatten, maar zich ook beperken tot één schooljaar. In deze periode mag het PTA niet gewijzigd worden. Toetsen mogen dus niet zondermeer worden ‘doorgeschoven ‘naar een volgende periode. Om die reden verdient het aanbeveling de periode niet al te ‘strak ’te omschrijven.

 

16. Mag er een kolom ‘onder voorbehoud’ in het PTA-format worden opgenomen? (nader in te vullen tijdens de uitvoering van het PTA). Deze kolom kan zo nodig later gevuld worden. 

Neen het PTA is bindend. Alle in het PTA opgenomen toetsen moeten worden afgenomen en becijferd. En er mogen geen toetsen worden afgenomen die meetellen voor het cijfer van het schoolexamen die niet in het PTA staan.

 

17. Moeten alle exameneenheden en eindtermen uit het examenprogramma van de AVO-vakken worden opgenomen in het PTA?

Voor exameneenheden die u in het SE moet toetsen geldt dat u alle exameneenheden moet opnemen in het PTA en dus moet toetsen in het SE. U hoeft niet alle onderliggende eindtermen 1:1 op te nemen in het PTA (en dus expliciet te toetsen). Er moet wél sprake zijn van een "dekkende toetsing" waarbij het gaat om de essentie van het examenprogramma. U maakt zelf een relevante, representatieve keuze welke eindtermen getoetst gaan worden. Een relevante keuze betekent dat u toetst wat belangrijk is voor de exameneenheden; Een representatieve keuze betekent dat u de juiste indicatie geeft aan de inhoud, het niveau en de complexiteit van de exameneenheden.

Voor de exameneenheden die u in het SE mag toetsen (en ook in het CE worden getoetst) geldt: Nee, u hoeft niet alle exameneenheden (domeinen) en onderliggende eindtermen op te nemen in het PTA. U maakt zelf een gerichte keuze wat u in het schoolexamen terug wilt laten komen. Bijvoorbeeld ter voorbereiding op het CE. Voor de toetsing van de 6 algemene onderwijsdoelen uit de preambule geldt dat deze wél verplicht in het onderwijsprogramma van de leerling terug moeten komen, maar dat deze niet verplicht expliciet getoetst hoeven te worden in het SE. Dit mag natuurlijk wel. Of een leerlingen deze doelen ontwikkeld heeft, kan een school ook alleen formatief beoordelen. Uitgangspunt voor zowel de verplichte als niet verplichte SE exameneenheden is dat u alles wat u toetst in het SE ook moet verantwoorden in het PTA. Een leerling moet niet voor verrassingen komen te staan.

 

18. Mogen leerlingen die ziek zijn of wegens andere omstandigheden langdurig “iets hebben” bepaalde delen missen uit het PTA (mits deze eindtermen al eerder zijn of later worden getoetst volgens PTA)?

Voor deze leerlingen kan in overleg met de inspectie door het bevoegd gezag een regeling worden getroffen. Uitgangspunt blijft dat het PTA voor deze leerlingen dekkend is t.o.v. het examenprogramma. Zo maar delen overslaan uit het PTA kan niet.

 

19. Moeten alle eindtermen uit een beroepsgericht keuzevak of profielmodule getoetst worden in het schoolexamen?

Nee, niet alle eindtermen hoeven getoetst te worden. Er moet sprake zijn van een "dekkende toetsing" waarbij het gaat om de essentie van het examenprogramma. U maakt zelf een relevante, representatieve keuze hoe en welke eindtermen getoetst gaan worden.

  • Een relevante keuze betekent dat u toetst wat belangrijk is voor het beroepsgerichte keuzevak/ profielmodule;
  • Een representatieve keuze betekent dat u de juiste indicatie geeft aan de inhoud, het niveau en de complexiteit van het beroepsgerichte keuzevak/ profielmodule.

 

20. Mag je in een PTA een cijfer geven voor huiswerkopdrachten uit het boek/huiswerk/methodevragen?

Als dergelijke opdrachten in het PTA zijn opgenomen kan dat, dan zijn deze gekoppeld aan te beoordelen eindtermen. Het PTA bestaat uit summatieve afsluitende toetsen, het werken met huiswerkopdrachten als SE cijfer past niet binnen dit principe. Het is ook niet de bedoeling voor deze opdrachten met  een ‘verzamelcijfer’ te werken (‘gemiddelde van de in de klas gemaakte opdrachten’). 

 

21. Wat is het verschil tussen formatieve toetsen en summatieve toetsen?

Formatieve toeten worden gebruikt om  informatie verzamelen over de leerresultaten, over sterke en zwakke punten, die de docent kan gebruiken voor feedback bij zijn lesvoorbereiding en naar de leerlingen toe. Met summatieve toetsen (in het schoolexamen) wordt een  cijfer toegekend voor het bereiken van de eindtermen. In het PTA worden uitsluitend summatieve toetsen opgenomen. Je mag naast het PTA wel formatief toetsen. Deze  toetsen hoeven niet in het PTA worden opgenomen en tellen niet mee in het SE cijfer, maar kunnen eventueel wel meewegen bij de overgang.

 

22. Mag de stage een van de toetsen zijn in het schoolexamen/het PTA?

Stage is een onderwijsvorm. De stage kan wel als toetsvorm worden opgenomen (bv. het stageverslag). Het moet dan wel duidelijk zijn welke delen van het examenprogramma worden beoordeeld binnen de stage.

 

23. Tijdens een stage werken leerlingen aan beroepsgerichte keuzevakken bij verschillende bedrijven en met verschillende praktijkbegeleiders. Hoe zorg ik er voor dat de beoordeling van de prestaties van die leerlingen op een objectieve wijze gebeurt?

Gebruik voor de beoordeling van die prestaties dezelfde vaste opdrachten voor alle leerlingen met uitgewerkte beoordelingscriteria (checklists of beoordelingsschalen). Denk aan presentaties, stageverslag, werkstukken etc.

 

24. Mag voor een pta-toets het cijfer 1.0 worden gegeven? Zo ja, wat zijn de voorwaarden?

Ja dat mag. Het cijfer één kan het resultaat zijn van een gemaakte toets, in dat geval is het een beoordeling van gemaakt werk van de leerling (dus gekoppeld aan te beoordelen eindtermen). Het cijfer één kan ook de sanctie zijn bij een onregelmatigheid, dan kan een 1.0 het besluit zijn van het bevoegd gezag. Afspraken hierover worden in het examenreglement opgenomen. Het besluit een leerling een 1 te geven bij een onregelmatigheid, moet ook gemeld worden aan inspectie en, indien de kandidaat minderjarig is, aan de wettelijke vertegenwoordigers van de kandidaat.

 

25. Moet  een leerling die gezakt is en het volgend jaar opnieuw aan het CE/CSPE deelneemt ook opnieuw deelnemen aan de toetsen uit het schoolexamen? Met andere woorden vervallen de voor het schoolexamen behaalde resultaten?

De school bepaalt dat zelf.